शांततेचा नाद

Transcript

एका आरामदायी स्थितीत स्थिर व्हा... डोळे मिटून घ्या...

आणि इतर काहीही न करता, फक्त ऐका.

या क्षणी तुमच्या सभोवताली काही आवाज आहेत. कदाचित काही अगदी स्पष्ट असतील, कदाचित काही अगदी मंद असतील — खोलीची सूक्ष्म शांतता, दूरची काही हालचाल किंवा तुमच्या स्वतःच्या शरीराचा आवाज. एखाद्या मऊ रडारसारखी आपली श्रवणक्षमता विस्तृत करा, सर्वकाही सामावून घेत.

आता — एक प्रयोग करूया. आवाजांकडे कान देण्याऐवजी, त्यांच्या दरम्यान काय आहे ते ऐकण्याचा प्रयत्न करा. त्यांच्या खाली काय आहे ते. ती पार्श्वभूमी.

शांतता. निस्तब्धता.

प्रत्येक आवाज शांततेतून जन्माला येतो, क्षणाभरासाठी खेळतो आणि पुन्हा शांततेतच विलीन होतो. आवाज हे हवेत कोरलेल्या शिल्पांसारखे आहेत — पण शांतता हा लाकडाचा ओंडका आहे. यातूनच सर्व काही बनते, आणि यातच सर्व काही पुन्हा विलीन होते.

संगीतामुळे ही गोष्ट अगदी स्पष्ट होते. एखादी धून ऐका, आणि तुमच्या लक्षात येईल: सूर येतात आणि जातात, पण सुरांमधील ती शांतता — तीच त्याला संगीत बनवते. जर ती शांतता नसेल, तर फक्त गोंधळ उरतो.

अगदी आपले बोलणेसुद्धा तसेच आहे. शब्द वाहतात, पण शब्दांमधील ते थांबे — त्यातील मोकळी जागा — तिथेच सर्व अर्थ दडलेला असतो. शांतता म्हणजे संवादाचा अभाव नाही.

शांतताच प्रत्येक आवाजाची जननी आहे.

आता आपले लक्ष आतल्या बाजूला वळवा. तुमचे स्वतःचे मन — तेसुद्धा तर आवाज करत असते. विचार उठतात, बडबड करतात आणि निघून जातात. खोलीतील आवाजांना तुम्ही ज्याप्रमाणे पाहिले होते, तसेच या विचारांकडेही पाहा: शांततेतून उठणारे आणि पुन्हा शांततेतच विलीन होणारे.

आणि तुमच्या विचारांच्या दरम्यान — एक विचार संपल्यानंतर आणि पुढचा सुरू होण्यापूर्वीच्या त्या मोकळ्या जागेत — तीच शांतता अस्तित्वात आहे. तीच विशाल, प्रेमळ, ऐकणारी उपस्थिती.

तुम्हाला ही मोकळी जागा तयार करायची नाही. तुम्हाला फक्त ती ओळखायची आहे. ती नेहमीच तिथे घडत आहे.

पौर्वात्य संतांनी नेहमीच या गोष्टीकडे बोट दाखवले आहे: कुंभार भांडे घडवतो, पण त्यातील रिकामी जागाच त्याला उपयुक्त बनवते. खोलीमध्ये राहता येते कारण तिच्यामध्ये मोकळी जागा असते. दार काम करते कारण त्यात वाट उघडी असते.

शांतता — जी वरवर पाहता काहीच नाही असे वाटते — तीच प्रत्यक्षात सर्वात महत्त्वाची गोष्ट ठरते.

आता इथे विश्रांती घ्या, शांत होण्यासाठी धडपडणाऱ्या एखाद्या व्यक्तीसारखे नाही, तर स्वतः त्या शांततेसारखे — जिने क्षणाभरासाठी एका माणसाचे रूप घेऊन ऐकणे सुरू ठेवले आहे.

आवाज येतच राहतील. विचार येतच राहतील. त्यांना येऊ द्या. ते सर्व सूर आहेत. तुम्ही त्यांच्या खालची ती शांतता आहात, जी कधीही विचलित झाली नाही आणि कधी होऊ शकत नाही.

हळूहळू आता... आपल्या जाणीवेला पुन्हा या खोलीत विस्तारू द्या... नेहमीचे आवाज जुन्या मित्रांसारखे परत येत आहेत...

एक कोमल श्वास आत घ्या...

आणि बाहेर...

डोळे अलगद उघडा.