खेळाचे गांभीर्य

Transcript

आरामशीर बसा... आपले डोळे मिटून घ्या... आणि एक मंद, सहज श्वास घ्या...

आता — आपल्या चेहऱ्याकडे लक्ष द्या. चेहरा हीच अशी जागा आहे जिथे आपण आपले सर्व गांभीर्य साठवून ठेवतो. आक्रसलेले कपाळ. आवळलेले ओठ. घट्ट धरलेला जबडा. जणू असा चेहरा की एखादी व्यक्ती फार महत्त्वाच्या कामात गुंतलेली आहे.

आणि इथे तुम्ही बसला आहात — शांतपणे, काहीही न करता — तरीही आपल्यापैकी अनेकांचा चेहरा अजूनही काम करत आहे. अजूनही गंभीर. अगदी ध्यानाकडेही आपण एखाद्या कामासारखे पाहतो. आणखी एक कर्तव्य. जणू काही पदोन्नती मिळवल्यासारखे सजग होणे.

म्हणून आत्ताच काहीतरी थोडे वेगळे करा: आपला चेहरा सैल सोडा... आणि आपल्या ओठांचे कोपरे थोडेसे वर वळू द्या, अगदी थोडेसे. तुम्हाला कोणासाठीही हसायचे नाही. कोणीही तुम्हाला पाहत नाही. फक्त आपल्या चेहऱ्याला आतून आठवू द्या की स्मितहास्य कसे वाटते.

छान. हाच भाव आपल्याला हवा आहे.

कारण या विश्वाने सर्वांच्या समोर एक गुपित लपवून ठेवले आहे: हे विश्व कष्ट करत नाही. ते खेळते. प्रकाश खेळतो. पाणी खेळते. तारे खेळतात, अफाट उधळपट्टीने एकमेकांत मिसळतात आणि फुटतात, आणि यातून कोणीही नफा कमवत नाही.

अगदी आपण कान दिले तर आपली भाषासुद्धा हे लक्षात ठेवते. संगीतकार संगीताचे सूर वाजवतात किंवा खेळतात. अभिनेते नाटक खेळतात. मुलांना बाहेर जाऊन खेळा असे सांगितले जाते — आणि कोणीही याला वेळेचा अपव्यय मानत नाही.

रानातील रानफुले — ती कोणतीही कठोर मेहनत करत नाहीत. ती सूत कातत नाहीत. ती पुढच्या ऋतूची चिंता करत नाहीत. तरीही ती कोणत्याही महत्त्वाकांक्षी मनाने निर्माण केलेल्या गोष्टीपेक्षा अधिक तेजस्वी असतात.

आता आपल्या श्वासाकडे पाहा, पण अगदी हलक्या मनाने. खेळकरपणे. एखाद्या लटकणाऱ्या दोऱ्याकडे मांजरीचे पिल्लू ज्याप्रमाणे पाहते तसे पाहा — संपूर्ण लक्ष, पण पूर्ण सहजता. कोणत्याही जडत्वाशिवाय केवळ लक्ष.

जर तुम्ही स्वतःला ध्यानाबद्दल गंभीर होताना पकडले — "मी हे बरोबर करत आहे का?" — तर लक्षात घ्या की त्याकडे पाहूनही एक मंद स्मितहास्य करता येते. तुमच्या शांततेचे मूल्यमापन करणारे मन हे एखाद्या नृत्यसमारंभातील कडक पहारेकऱ्यासारखे असते. त्याला नम्रपणे धन्यवाद द्या, आणि आपले नाचणे सुरू ठेवा.

श्वासाला आता चंचल होऊ द्या. कधी खोल, कधी उथळ. कधी लांब, कधी लहान. कोणतेही नियम नाहीत. शरीर निव्वळ आनंदासाठी श्वास घेणे जाणते, जसा एखादा कुत्रा फक्त धावण्याच्या आनंदात धावतो.

आज नंतर आयुष्य तुम्हाला पटवून देण्याचा प्रयत्न करेल की ही एक खूप गंभीर बाब आहे. मुदती. कर्तव्ये. गंभीर चेहरे. आणि त्यातील काही गोष्टी स्वतःच्या पद्धतीने महत्त्वाच्याही असतील. पण या सर्वांच्या तळाशी, तो खेळ सुरूच राहतो — प्रकाश अजूनही खेळत आहे, पृथ्वी अजूनही आपल्या प्राचीन, सहज लयीत फिरत आहे, आणि तुम्ही अजूनही त्याच घटकाने बनलेले आहात जो या संपूर्ण लीलेला आनंददायी मानतो.

जेव्हा तुम्ही पुन्हा बाहेर जाल, तेव्हा हे छोटेसे स्मितहास्य सोबत ठेवा. ही त्या व्यक्तीची ओळख आहे ज्याला ठाऊक आहे की हा एक खेळ आहे — आणि तरीही तो पूर्ण मनाने खेळतो.

श्वास आत घ्या, हलक्या मनाने...

श्वास बाहेर सोडा, एका हसऱ्या चेहऱ्याने...

आपले डोळे उघडा.